Feit of fabel

Feit of fabel

De Bastille in Parijs sneuvelde niet tijdens de revolutie, maar werd gewoon afgebroken door een sloopbedrijf.

Toon antwoord

De bestorming van de Bastille op 14 juli 1789 was het begin van de Franse revolutie. Alle gevangenen werden bevrijd en het woedende gepeupel brak het gebouw tot de grond toe af.

Dat is het verhaal dat veel mensen op school geleerd hebben. Er klopt alleen weinig van.

Aan het eind van de 18e eeuw was de Bastille een comfortabele gevangenis voor aristocraten die zich hadden gedragen. Het immense gebouw was onrendabel en stond al tijden op de nominatie om gesloopt te worden.

Op 14 juli 1789 verzamelde zich een woedende menigte voor de Bastille. Het gerucht ging dat koning Lodewijk XVI een beleg voorbereidde en het volk dacht de wapens uit de Bastille nodig te hebben.

De commandant van de Bastille gaf zich samen met de vijftig man bewaking over in ruil voor een vrije aftocht.

De poorten werd geopend en de Parijzenaars plunderden de gevangenis.

Pas na een paar uur kwam iemand op het idee om de gevangenen (zeven in totaal) te bevrijden. De volgende dag werd begonnen met de sloop van de gevangenis.

Niet door het volk van Parijs, maar door een keurig slopersbedrijf.

Feit of fabel

Chips werden bedacht door een boze kok die wraak wilde nemen op een lastige klant in zijn restaurant.

Toon antwoord

George Crum uit het Amerikaanse Saragota Springs was kok in het Moon's Lake House restaurant.

Op 24 augustus 1853 kreeg Crum een klant die het lef had om zijn aardappelschijfjes te bekritiseren. "Te dik en niet zout genoeg."

De woedende kok besloot wraak te nemen. Hij sneed de aardappels zo dun als hij kon en maakte ze zo zout als hij kon bedenken. Dit zette hij zijn lastige klant voor.

Die was tot verbijstering van de kok zeer tevreden.

De chips werden al gauw een plaatselijke en regionale delicatesse. Nadat een zakenman de mogelijkheden inzag begonnen chips aan een zegetocht over de wereld. Crum heeft zijn vinding nooit gepatenteerd of geprobeerd om zijn aardappelchips zelf te distribueren; desondanks waren zijn chips in een korte tijd een internationaal fenomeen.

Plaatselijke overleveringen vertellen overigens dat de moeilijke klant in Saratoga Springs niemand minder was dan de spoorwegmagnaat Cornelius Vanderbilt.

Feit of fabel

De CIA heeft in de jaren zestig geprobeerd de Russen af te luisteren door een levende kat om te bouwen tot wandelend afluisterapparaat. Het experiment mislukte toen de kat bij de eerste opdracht binnen een paar minuten werd doodgereden door een taxi.

Toon antwoord

Acoustic Kitty werd het project genoemd. Vijf jaar ontwikkeling en meer dan 20 miljoen dollar werden aan het project besteed voor de kat voor het eerst werd ingezet.

De bedoeling was dat de kat onopvallend bij parkbankjes en andere populaire ontmoetingsplekken van spionnen gebruikt zou kunnen worden om de Sovjets af te luisteren.

Een voormalige CIA-agent die betrokken was bij het project vertelde eind jaren negentig tegen een Britse krant: "We reden met een bestelbusje naar het park en zetten de kat buiten. Binnen een minuut kwam er een taxi aan die over de kat heen reed. Daar zaten we dan in ons busje met al onze geavanceerde apparatuur. En de kat was dood."

Feit of fabel

Visregens en kikkerregens zijn normale meteorologische verschijnselen die werkelijk voorkomen.

Toon antwoord

Het komt niet zo heel erg vaak voor, maar soms valt er meer uit de lucht dan alleen regen. Het verschijnsel komt waarschijnlijk voort door wervelwinden en tornado's, maar helemaal zeker is dat niet.

Er zijn behoorlijk wat (geverifieerde) voorbeelden bekend waarbij er kikkers, vissen, inktvissen en zelfs krokodillen uit de lucht komen vallen. Een selectie:

• De inwoners van het Griekse Naphlion werden in mei 1981 opgeschrikt toen er opeens honderden groene kikkertjes uit de lucht kwamen vallen. De kikkersoort kwam alleen voor in Noord-Afrika.
• Nellie Straw uit het Engelse Sheffield reed in 1995 door Schotland toen ze in een zware storm terecht kwam. Samen met de zware regen, werd haar auto ook getroffen door honderden kikkers.
• In 1989, in het Australische Ipswich werd de voortuin van Harold Degen bezaaid met meer dan 800 sardientjes tijdens een lichte regen.
• Een Koreaanse visser werd voor de kust van de Falkland Eilanden bewusteloos geslagen door een inktvis die op zijn hoofd viel.

Feit of fabel

De Eiffeltoren werd ontworpen door Gustav Eiffel.

Toon antwoord

Het lijkt logisch dat de man naar wie de toren genoemd is, ook degene is geweest die de toren ontworpen heeft. Maar dat is niet zo.

De Eiffeltoren werd niet ontworpen door Gustav Eiffel, maar door Morris Koechlin, een van zijn jongste medewerkers.

Gustav Eiffel was in zijn tijd een beroemd architect en eigenaar van een groot architectenbureau dat overal in Europa betrokken was bij de bouw van grote, beeldbepalende gebouwen.

Toen er een ontwerpwedstrijd werd uitgeschreven voor een grote toegangspoort tot de wereldtentoonstelling in Parijjs in 1889, diende het architectenbureau van Eiffel het ontwerp van Morris Koechlin in voor een hoge toren. Het ontwerp werd gekozen en genoemd naar Eiffel.

Feit of fabel

De eerste computerbug, was een onschuldig insekt.

Toon antwoord

Wanneer er iets in een computer niet werkt, wordt vaak de schuld gegeven aan een 'bug'. Dit is de engelse term voor 'insekt'.

Computerprogrammeur Grace Hopper is verantwoordelijk is voor het introduceren van de term 'computerbug'. Toen Hopper in 1947 aan de universiteit van Harvard de MarkII computer programmeerde, ontdekte zij al snel waarom het apparaat niet werkte: een insekt dat door het open raam naar binnen was gevlogen was in de computer terecht gekomen.

Hopper noteerde in het logboek dat de Mark II computer niet werkte omdat er een 'bug' in zat. Als bewijs plakte ze ook het insekt in kwestie in. We zijn nu ruim zestig jaar verder en inmiddels is de term gemeengoed geworden.

Overigens was de term 'bug' in wetenschappelijke kringen al langer in gebruik. Al in de tijd van Thomas Edison gaf men (in Engelstalige landen) de schuld aan insekten wanneer een nieuw ontworpen apparaat defecten vertoonde. Vandaar dat Hopper in het logboek noteerde: "First actual case of bug being found."

Feit of fabel

Van chocola krijg je puistjes.

Toon antwoord

Chocola heeft veel goede eigenschappen. Het is niet alleen lekker. Bewezen is ook dat het (met name bij vrouwen) goed is voor het humeur. Een nadeel aan chocola is dat je er puistjes van krijgt. Tenminste: dat is wat vrijwel iedereen denkt.

Het is alleen niet waar. Van chocola krijg je geen puistjes. Er bestaat geen voedingsmiddel dat specifiek puistjes veroorzaakt. Puistjes krijg je door hormonen, eenslechte verzorging of een slechte gezondheid.

Als je gezonder eet, meer beweegt en je huid goed verzorgt, neemt vaak de hoeveelheid puistjes af. Bij veel mensen ligt de aanwezigheid van puistjes toch vooral aan de hormoonhuishouding.

Feit of fabel

Een mens slikt per jaar acht spinnen in.

Toon antwoord

Niet waar. Lisa Holst, een Amerikaanse columniste voor een computerblad, ergerde zich dood aan alle zogenaamde 'feiten' die je op internet aantreft en die door iedereen klakkeloos worden overgenomen.

Ze schreef er een pinnige column over, die ze afsloot met een hele waslijst aan verzonnen feiten die mensen volgens haar onmiddellijk zouden geloven als ze die op internet zouden tegenkomen. Op die lijst stond ook de stelling dat mensen per jaar gemiddeld acht spinnen inslikt.

Lisa Holst schreef haar column in de jaren negentig. Ruim vijftien jaar later is de lijst met bizarre 'feiten' die Holst bedacht, nog steeds een van de populairste e-mail-hoaxes.

Feit of fabel

Een van de grootste pretparken van Japan bestaat uit een nagebouwde Nederlandse stad op ware grootte, zo groot als Naarden.

Toon antwoord

Geloof het of niet, maar 'Huis ten Bosch' in Japan is een populair themapark in de buurt van de Japanse stad Nagasaki waarin een exacte replica van een Nederlandse stad met allerlei Nederlandse gebouwen is nagemaakt.

De Dom in Utrecht, veel molens natuurlijk, grachtenpanden, het stadhuis van Gouda een VOC-schip en zelfs het paleis van koningin Beatrix, Huis ten Bosch, zijn op ware grootte nagebouwd.

Er zijn nog twee geruchten over het Japanse 'Huis ten Bosch'. Zo gaf koningin Beatrix toestemming voor het nabouwen van haar paleis in de vaste overtuiging dat het hier om een replica ging die op schaal was, in plaats van op ware grootte.

Verder ging er bij de bouw van paleis Huis ten Bosch in Japan wat mis. De linkervleugel bleek 3 millimeter lager dan de rechtervleugel. De vleugel werd afgebroken en herbouwd.

Feit of fabel

Op de Hanze Hogeschool Groningen worden er per jaar 3000000 kopjes koffie geschonken. Ruim 2/3 hiervan wordt genuttigd door de docenten.

Toon antwoord

Het is wel degelijk waar dat wij als studenten en docenten 3000000 kopjes koffie nodig hebben om wakker te worden en wakker te blijven. Hoewel het waarschijnlijk is dat 2/3 hiervan naar de docenten gaat, is dit gewoon een fabel. Het is namelijk niet bewezen.